Sprawozdanie z Sesji Ekologicznej

Zachęcony słowami Gosi Świderek do przesyłania artykułów do "Biuletynu" zamieszczonymi w którymś z poprzednich numerów przesyłam to oto przydługie sprawozdanie z Sesji Ekologicznej, która odbyła się 1 grudnia 2000 r. Organizatorem był Oddział zamiejscowy Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa rolniczego w Kościelcu.

1. Jako pierwszy miał swój wykład Tadeusz Szynkiewicz - przedstawiciel Zrzeszenia EKOLAND, które popularyzuje rolnictwo ekologiczne i nadaje certyfikaty gospodarstwom (kryteria przyznawania są naprawdę rygorystyczne). Na początek przytoczę kilka najważniejszych zasad, na których opiera się rolnictwo ekologiczne: W całej europie można zaobserwować dynamiczny wzrost ilości gospodarstw ekologicznych. Jest on spowodowany wzrastającą świadomością coraz większej części społeczeństwa, które zaczyna odchodzić od wysoko przetworzonych produktów na rzecz pożywienia uprawianego metodami naturalnymi. Doszło nawet do tego ,że sieci supermarketów również umieszczają je na swoich półkach. Oczywiście stanowią niewielki procent ogółu towarów (często są przyjmowane do sprzedaży z powodu chwytu marketingowego jakim jest słowo "Ekologia"). Dla przykładu podam jaki był procentowy udział rolnictwa ekologicznego (z certyfikatami) w produkcji rolnej w krajach UE w 1998 r.

     Austria
Lichtenstein
Finlandia
Szwecja
Niemcy
Polska
     10%
18%
6%
4 %
2 %
0,02%

Jak widać w Polsce rolnicy ekologiczni są jeszcze nieliczni i jak zwykle jesteśmy w tyle za zachodem i to w tym przypadku nie jest dobrze. Odkąd zostały u nas wprowadzone dotacje dla gospodarstw ekologicznych, zainteresowanie tym tematem bardzo wyraźnie wzrosło i możemy się spodziewać zwiększenia ich liczby.
Stowarzyszenie EKOLAND prowadzi bezpłatne kursy w całym kraju dla rolników chcących uzyskać certyfikat.
Przy okazji Tadeusz Szynkiewicz opowiedział kilka ciekawostek np: w bardzo wielu piekarniach chleb razowy nie wypieka się z mąki razowej tylko żeby było szybciej i taniej z BARWIONEJ na brązowo mąki. Oczywiście potem trzeba dodać od groma konserwantów do utrzymania koloru. Druga ciekawostka - ostatnio grupa naukowców oświadczyła ,że mleko UHT (czyli to najczęściej sprzedawane NIE POWINNO być nazywane mlekiem gdyż ta "ciecz" ma zupełnie inny skład i właściwości. Tak samo jogurty - są to obecnie tak wysoce przetworzone produkty, że organizm ludzki ma kłopoty z rozpoznaniem co to jest!!!. Trzecia - ostatnia sprawa jest związana z chorobą "wściekłych krów" - nie jest do końca zbadane czy nie przedostaje się ona w jakiejś formie do mleka krowiego ,które to tak łapczywie chłepcemy. Na koniec prowadzący wykład na temat rolnictwa ekologicznego podał przepis wg, którego do świeżo wyciśniętego soku z marchwi należy dodać 2 % soli - to zabezpieczy ("zakonserwuje") nam sok bez żadnych efektów ubocznych (sprawdzone w laboratorium) na 6 miesięcy! Jakie to proste i w dodatku bez chemii.
Istnieje międzynarodowa organizacja zajmująca się rolnictwem ekologicznym , jej strona to http://ecoweb.dk/foam została założona przez kilka zachodnich państw już w 1972 roku.

2. Jako druga przemawiała Pani Izabela Pankowska - organizatorka Sesji Ekologicznej, mówiła o zagospodarowywaniu odpadów kompostowych z wysypisk śmieci. Poniżej znajdziecie treść wykładu opublikowaną w informatorze dotyczącym sesji. Trudności energetyczne spowodowały konieczność poszukiwania na świecie uzupełniających źródeł energii mogących choć częściowo załagodzić rosnące zapotrzebowanie na paliwa płynne i stałe.
Są to tzw. niekonwencjonalne lub odnawialne źródła energii zwane często źródłami energii niezależnej, alternatywnej. Energia niezależna nie zależy od tradycyjnych nośników energii, nie jest zależna od światowej koniunktury cenowej na paliwa płynne i stałe.
Unia Europejska w Białej Księdze nałożyła na kraje kandydujące dostosowanie poziomu wykorzystania odnawialnych źródeł energii do poziomu 12 % w 2010 roku, to jest do takiego poziomu jaki posiadają kraje unijne .Prognozy dla Polski są jednak niższe i przewiduje się ,że nasz kraj osiągnie pułap 7,5 % . Obecnie coraz popularniejsza staje się technologia KOMPOGASU czyli otrzymywanie energii z kompostu (z odpadów organicznych BIO).
W technologii KOMPOGAS rewelacyjnym wynalazkiem jest kompaktowy reaktor, i fermentator gdzie przebiega cały skomplikowany proces kompostowania. Efektem zastosowania tej technologii jest otrzymanie wysokiej jakości biogazu oraz kompostu który z powodzeniem może być zastosowany do celów nawozowych. Lista obiektów w Europie stosujących tą technologie jest bardzo duża ,począwszy od zastosowania w domkach jednorodzinnych , poprzez bloki mieszkalne, a kończąc na większych obiektach.
Uzyskiwanie gazu z kompostu to popularnie nazywana w świecie technologia KOMPOGAS Ta technologia jest bezpieczna i przyjazna dla środowiska w której otrzymujemy - dwutlenek węgla, energię cieplną i oczywiście gaz który można wykorzystać do napędu pojazdów. Jest to technologia przyjazna środowisku, przyszłościowa. Kompost otrzymany w tej technologii jest bezpieczny dla środowiska ponieważ kompostujemy cześć organiczną odpadów inaczej zwaną biotoną. Biotona jest uzyskiwana na drodze selektywnego zbierania. W ten sposób jest ona znacznie mniej obciążona substancjami szkodliwymi a jednocześnie zawiera wodę i organiczne substancje rozkładalne. Z biotony uzyskujemy gaz poprzez rozkład substancji organicznych bez dostępu tlenu. Odpady podlegają dokładnemu wymieszaniu przy jednoczesnym oddzieleniu materiałów nie pożądanych. Po rozdrobnieniu substrat nawadnia się od 85-90% i kieruje do reaktora. Przy użyciu reaktora metanowego czas pobytu biotony to 12-15 dni. Materiał po procesie odgazowania jest odwadniany i kompostowany w pryzmach przerzucanych w rytmie 8 dniowym. Temperatura wewnątrz pryzmy osiąga 70 stopni Celsjusza. Po 10 tygodniach uzyskuje się kompost bezpieczny sanitarnie i tolerowany przez rośliny. Stosując wyżej wymienioną technologię zmniejszamy ilość odpadów deponowanych na składowisku a zwłaszcza uzyskujemy cenną energię i biogaz, który może być wykorzystywany jako paliwo do pojazdów.
Nasuwa się pytanie, a co zrobić z odpadami ,które nie są tylko frakcją organiczną? Z odpadami ze składowisk gdzie tylko 40 % stanowią odpady organiczne. Można je również zagospodarować. Jedną z takich technologii jest kompostowanie odpadów metodą DANO. W tej kwestii prowadził badania Komitet Badań Naukowych doc. Jadwigi Chwastowskiej. Badając otrzymany z warszawskich odpadów nawóz stwierdził że nie zawiera on nadmiernych ilości metali ciężkich.
Około 60% tych pierwiastków występuje w formie nierozpuszczalnych i nieczynnych biologicznie glinokrzemianów i glinianów a jedynie 10% to związki przyswajalne. Szkodliwe w dużych ilościach pierwiastki np. miedź , cynk czy selen są niezbędne w ilościach śladowych jako składniki enzymów. Strach przed metalami ciężkimi zawartymi w produktach kompostowania wydaje się zatem uczuciem w dużej mierze irracjonalnym.
Kompost jest cennym nawozem organicznym, mogącym częściowo zastąpić obornik i inne nawozy organiczne w produkcji ogrodniczej, w szczególności w rejonach podmiejskich, gdzie występuje ich niedobór. W odniesieniu do zieleni miejskiej badania wykazały pełną przydatność kompostu dla przygotowania gleby pod zakładanie trawników. Plony traw wyraźnie wzrastają, gdy nawozy mineralne (NPK) są stosowane łącznie z kompostem.
Wysoka jakość kompostu produkowanego metodą „DANO”( z odpadów ze składowisk) wskazuje na możliwość wykorzystania go w szerokim zakresie w ogrodnictwie, zakładaniu i konserwacji zieleni miejskiej, dla rekultywacji gleb zdewastowanych, a także w gospodarce leśnej.

Zagospodarowanie gazu ze składowisk. Ze szczelnych składowisk odpadów komunalnych bez dostępu powietrza można uzyskać gaz dzięki rozkładowi substancji organicznych pod wpływem działania bakterii beztlenowych. Gaz ten można wykorzystać do celów grzewczych, energetycznych. Gaz ze składowiska zawiera około 50-60% metanu, 40-50% Co 2 , nieznaczne ilości tlenku węgla. Ze składowiska można uzyskać od 2-30 m sześciennych gazu z tony odpadów oczywiście zależne jest to od składu odpadów i wieku składowiska. Wykorzystanie energetyczne gazu ze składowiska odpowiada średnio wartości 0,8 dm 3 oleju opałowego lub 1 m 3 gazu sieciowego. Najlepszą wydajność użytkowania uzyskuje się przy przetwarzaniu gazu uzyskanego ze składowiska w energię cieplną.

3. Pani Pankowska oraz jej gość z firmy zajmującej się instalacjami kolektorów słonecznych mówili także o wykorzystaniu energii słonecznej. Polska położona jest w strefie klimatu umiarkowanego pomiędzy 49 a 54,5 stopniem szerokości geograficznej północnej. W naszym kraju najmniejsze nasłonecznienie występuje w Katowicach 1234 h/ rok a największe na wybrzeżu około 1671 h /rok.
Rozróżniamy kolektory skupiające i kolektory płaskie. Kolektory skupiające- są stosowane w urządzeniach , gdzie wymagana jest dość wysoka temperatura czynnika roboczego. Wykorzystuje się w nich optyczne zasady układów skupiających promieniowanie słoneczne na elemencie który je pochłania. Kolektory płaskie natomiast stosowane są powszechnie w budownictwie jednorodzinnym , można je podzielić na powietrzne i cieczowe. W kolektorach powietrznych czynnikiem roboczym jest powietrze, które po podgrzaniu może być wykorzystywane w celu ogrzania pomieszczeń. Często stosuje się do współpracy kolektory cieczowe. W takich układach ogrzany w kolektorze czynnik roboczy , czyli woda, przepływa do wymiennika woda-woda i tam przekazuje ciepło. Sprawność takiego wymiennika waha się od 70-80%. Najważniejszym elementem w kolektorze jest absorber-płyta pochłaniająca promieniowanie słoneczne, wykonana najczęściej ze stali, miedzi, aluminium lub tworzyw sztucznych. W celu zwiększenia sprawności kolektorów płyty absorberów pokrywa się warstwami takimi ,które posiadają dużą łatwość przepuszczania promieni słonecznych. Płyta absorbera nagrzewając się osiąga temperaturę wyższa niż otoczenie. W celu zabezpieczenie przed utratą ciepła płytę absorbera umieszcza się w warstwie izolacyjnej. Od góry natomiast zmniejsza się możliwość wypromieniowania ciepła przez przezroczyste pokrycie kolektorów. Pokrycie kolektora powinno stanowić barierę dla promieniowania cieplnego wydostającego się z absorbera. Ponadto powinno być wytrzymałe , odporne miedzy innymi na gradobicie.
Korzystając z prostych płaskich kolektorów cieczowych od kwietnia do października potrzeby związane z ciepła woda można zaspokoić w 70%.

4. Fundacja Promocji Zdrowia i Odnawialnych Źródeł Energii w osobie Kazimierza Nowaka przybliżyła słuchaczom technologię uzyskiwania paliwa z rzepaku. Jest to technologia wykorzystywana przez większość krajów europy min. Słowację, Czechy i Niemcy. Paliwo rzepakowe można wlewać do silników diesla bez żadnych przeróbek, jest ono setki razy mniej szkodliwe od zwykłej ropy i stanowi szansę dla polskiego rolnictwa. W Polsce temat jest nowy i na razie budzi nieufność i zdziwienie graniczące z szokiem wśród urzędników. We Francji, paliwo uzyskane z rzepaku jest OBLIGATORYJNIE mieszane z paliwem tradycyjnym ropopochodnym jeszcze przed dystrybucją do stacji benzynowych. W Niemczech od 1 stycznia 2001 roku istnieje prawny obowiązek posiadania minimum jednego dystrybutora z BIODIESLEM na każdej stacji paliw. W Polsce na dźwięk słów "paliwo z rzepaku" jest się posądzonym o chorobę psychiczną.... Więcej informacji na temat biopaliw można znaleźć na stronie fundacji www.most.org.pl/fpzioze/fundacjabio1.html.

Powyższe informacje zostały umieszczone dzięki uprzejmości mgr inż. Izabeli Pankowskiej oraz Tadeusza Szynkiewicza.

Czarek